تاریخ هنر: از غار تا پستمدرن — روایتی برای آدمهایی که دنبال عمق میگردند
۱. دوران پارینهسنگی: هنر برای زنده ماندن، نه برای خوشگل بازی
دمِ غار به دنیا آمدیم. هنر هم همانجا.
تصور کن: هوا سرد، شکارچیها نصفشب با دستهای یخزده روی دیوار لاسکو نقش گاومیش میکشن.
نقشها برای «زیبایی» نیست. این هنر جادوی کاربردی است:
«اگه این حیوان رو درست بکشم، فردا شکارش میکنم.»
«اگه این ماسک رو بسازم، ارواح قبیله قانع میشن.»
هنر = بقا.
از همینجا یک حقیقت مهم به دست میاد:
هنر همیشه قبل از زیبایی، یک «ابزار» بوده. قدرت، کنترل، بقا، القا.
۲. تمدنهای اولیه: هنر به خدمت خدایان و دیکتاتورها
مصر، بینالنهرین، یونان، ایران، چین.
اینجا هنر میشه «رسانه رسمی دولت».
فرعون میگه: من خدا هستم → هنرمند میگه: چشم قربان → مجسمه ۶ متری.
در مصر:
قانون، نسبت طلایی، بدن نیمرخ، چشم از روبرو. همه چیز باید «ثابت» باقی بماند.
چرا؟ چون نظم یعنی قدرت.
در یونان:
بدنهای ایدئال، عضلهها، زیباییشناسی.
هنر برای اولینبار میگه: «انسان جذابتر از خداهاست.»
این یک انقلاب بیصداست.
در ایران هخامنشی:
پرشیا یک پروپاگاندای عظیم بصری بود.
نقشبرجستهها = «امپراتوری شکست نمیخورد. والسلام.»
۳. قرون وسطی: هنر در انحصار کلیسا — خدا اینستاگرام آن دوره
نور کم، دسترسی محدود، سواد پایین → پس هنر میشه رسانه مذهبی.
نقاشیها تخت، نمادین، طلایی.
فرشتگان لاغر، مسیح سفید (که عجیبترین بازنویسی تاریخ هنر است).
در بیزنیتی این دوره، یک اتفاق مهم افتاد:
بودن یا نبودن هنر به تأیید نهاد قدرت وابسته شد.
این روایت تا امروز ادامه دارد.
۴. رنسانس: هنر میگوید “من عقل دارم”
یکهو اروپا یادش میافته که بدن انسان قشنگ است، سایه وجود دارد، پرسپکتیو واقعی است.
لئوناردو → علم و هنر را قاطی میکند
میکلآنژ → بدن انسان را «اسطورهٔ زمینی» میکند
رافائل → ترکیببندی را به کمال میرساند
اینجا هنر برای اولینبار به خودش نگاه میکند و میگوید:
«من مستقل هستم. لازم نیست به کلیسا باج بدهم.»
۵. باروک و روکوکو: درام، اغوا، زرق و برق
باروک: نورپردازی سینمایی. کاراواجو انگار با اسپاتلایت فرشتگان را نورپردازی میکند.
روکوکو: بازیگوش، تجملی، پرزرقوبرق مثل مهمانیهای فرانسوی قبل از انقلاب.
هنر اینجا تبدیل میشود به تجربه احساسی.
۶. نئوکلاسیک – رمانتیسیسم – رئالیسم: دعوای عقل، احساس، و حقیقت
نئوکلاسیک: نظم، منطق، اخلاق. انقلاب فرانسه به زبان بصری.
رمانتیک: «به درک عقل! من احساس دارم.» طبیعت وحشی، تنهایی، قهرمان تراژیک.
رئالیسم: «شما دو گروه هر دو دارید فیلم بازی میکنید. من مردم واقعی را میکشم.»
در رئالیسم، هنر میشه سند اجتماعی.
۷. امپرسیونیسم: هنرمند میگه “من لحظه را میگیرم، نه حقیقت را”
عکاسی میاد و نقاشی شوکه میشه.
پس نقاشان امپرسیونیست میگن:
«باشه، شما حقیقت رو ثبت کنید. ما نور و حس لحظه رو.»
این اولین حرکت جدی به سمت سوبژکتیویته کامل در هنر است.
۸. مدرنیسم: نابودی همه چیزهایی که فکر میکردیم هنر است
قرن بیستم = زلزله
فروید → ناخودآگاه
مارکس → ایدئولوژی
نیچه → مرگ خدا
جنگ جهانی → مرگ خوشبینی
اینجا سبکها یکییکی میرسند و همه میخوان هنر قدیم رو منفجر کنند:
کوبیسم: «چرا باید چیزها فقط یک زاویه داشته باشند؟»
فوتوریسم: «سرعت مقدس است.»
دادائیسم: «ما بعد از جنگ به عقل مشکوکیم.»
سوررئالیسم: «رؤیاها منبع حقیقتن.»
اکسپرسیونیسم: «رنج و درونم مهمتر از واقعیت بیرونیه.»
مدرنیسم یک مشت محکم به فک سنت است.
۹. هنر معاصر و پستمدرن: هرچیزی میتواند هنر باشد — یا هیچچیزی نمیتواند
اینجا داستان کمی پیچ و گاهی حتی فقط «فلسفی و پارادوکسی» میشود.
اصول پستمدرنیسم:
حقیقت واحد وجود ندارد
معنا سیال است
مرز هنر و زندگی حذف میشود
هنرمند اجازه دارد قوانین را بشکند چون «قانونی وجود ندارد»
بنابراین:
دوشان با یک «توالت» تاریخ هنر را شکافت
روتکو با «رنگهای تخت» درون انسان را بیرون کشید
وارهول گفت: «مصرفگرایی هنر است»
هنر مفهومی گفت: «گاهی خود ایده کافیست»
پستمدرنها اساساً میگویند:
«هنر همان بحثی است که دربارهاش میکنیم.»
جمعبندی فشرده اما عمیق
اگر کل تاریخ هنر را در یک جمله خلاصه کنم:
هنر مسیرِ تحول نگاه انسان به خودش است؛ از ترس و بقا، تا خدا، تا عقل، تا احساس، تا بحران معنا، تا تردید در هرچیز.
تاریخ هنر = تاریخ روان انسان.
-------
هدیهی شما شنوندگان پادکست فارسی:
۱-تپسیشاپ؛ پلتفرم خرید آنلاین (کلیک کنید)
نخفیف ۱۵۰هزارتومانی برای سفارش اول با کد هدیه: rata1404
۲- خانومی؛ پلتفرم عرضه محصولات آرایشیوبهداشتی (کلیک کنید)
نخفیف ۱۵۰هزارتومانی برای سفارش اول با کد هدیه: kh15
۳-ازکی؛ پلتفرم مقایسه و خرید آنلاین بیمه (کلیک کنید)
تخفیف ۹٪ بیمه شخص ثالث با کد هدیه: rata1404
۴-توسنتکنو، تجهیزات پرداخت الکترونیک (کلیک کنید)
نخفیف ۵۰۰هزارتومانی برای سفارش اول دستگاه کارتخوان با کد هدیه: rata1404
تماس برای تبلیغات: info@newshacast.com
Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.
show more
